«Ο μόνος αντίπαλος που δύσκολα ηττάται, είναι ο απόλυτα έντιμος
άνθρωπος και τέτοιος είναι ο Καποδίστριας»
Μέτερνιχ
«Η βοή τους έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων». Όλη
αυτή η δυσοσμία που περιβάλλει και κατέχει την πατρίδα μας τίποτε το καλό δεν
προοιωνίζεται.
Θυμήθηκα και τους στίχου του Κ. Ουράνη:
«Πάψετε πια να εκπέμπετε
το σήμα του κινδύνου,
τους γόους της υστερικής σειρήνας σταματήστε,
κι αφήστε το πηδάλιο στις τρικυμίας τα χέρια!
Το πιο φριχτό ναυάγιο θα ήταν να σωθούμε!».
τους γόους της υστερικής σειρήνας σταματήστε,
κι αφήστε το πηδάλιο στις τρικυμίας τα χέρια!
Το πιο φριχτό ναυάγιο θα ήταν να σωθούμε!».
Είναι φοβερός ο τελευταίος στίχος. Πολλοί, αφελείς,
ελπίζουν σε επιστροφή στην προμνημονιακή εποχή, «που χτυπούσαμε τα σκυλιά με τα
λουκάνικα». Δυστυχώς δεν κατάλαβαν ότι ήμασταν σαν τους χοίρους της Κίρκης. Δεν
ήταν ευημερία υγιής, ήταν τα επιφαινόμενα μιας βαθιάς παρακμής. Γλύτωσε ο
Οδυσσέας γιατί δεν έχασε την μνήμη του, την μνήμη της πατρίδας. Και πατρίδα
σημαίνει «εμείς».
Η προκοπή
βρίσκεται στο «εμείς». Το «εγώ», χωρίς το ευλογημένο «εμείς», χωρίς την
ευαίσθητη σύναρση στην αγωνία του πλησίον, καταστρέφει τις πολιτείες. Θυμάμαι
μια φράση του αγράμματου ήρωα, του Κολοκοτρώνη, φράση πετράδι, την οποία είπε
τον Νοέμβριο του 1838, μιλώντας στην Πνύκα στους μαθητές των Αθηνών: «Η προκοπή
σας και η μάθησή σας να μην γίνει σκεπάρνι μόνο για το άτομό σας αλλά να
κοιτάξει το καλό της κοινότητας και μέσα εις το καλόν αυτό βρίσκεται και το
δικό σας». Λόγια που παραπέμπουν σε μια ρήση του Περικλή στους αρχαίους
Αθηναίους: «Καλώς μεν γαρ φερόμενος ανήρ το καθ’ εαυτόν διαφθειρομένης της
πατρίδος ουδέν ήσσον ξυναπόλλυται, κακοτυχών δε εν ευτυχούσι πολλώ μάλλον
διασώζεται». (Θουκ., Β΄60). «Διότι άνθρωπος που ευδοκιμεί εις τας ιδιωτικάς του
υποθέσεις, εάν η πατρίς του καταστραφεί, χάνεται κι αυτός μαζί της, ενώ είναι
πολύ πιθανόν ότι θα σωθεί, εάν κακοτυχεί μεν ο ίδιος, η πατρίς του όμως
ευτυχεί», μεταφράζει ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
